المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥١٧ - موارد اطراد و شيوع زائد واقع شدن كان

و غير كان لا يزاد و شذّ زيادة « امسى » و « اصبح » كقولهم: ما اصبح ابردها و ما امسى ادفاها

ترجمه و شرح:

موارد زائده واقع شدن «كان»

مصنّف گويد:

گاهى « كان » در حشو زائده واقع ميشود.

شارح گويد:

مقصود لفظ « كان » كه بصيغه ماضى است مى‌باشد و « حشو » اثناء و بين كلام را گويند.

و بايد توجّه داشت كه زائد واقع شدن « كان » بلفظ ماضى در كلام زياد بوده بخلاف مضارع آن‌كه زيادتش شاذّ و نادرست است و از موارد شاذّ فرموده امّ عقيل بن ابيطالب عليه السّلام است:

اى عقيل تو بزرگوار و باسخاوت هستى در وقتيكه بوزد باد شمال كه باطراوت باشد.

شاهد در « تكون » است كه بين مبتداء يعنى « انت » و خبر كه « ماجد » باشد زائده واقع شده و چون بصيغه مضارع آمده شاذّ مى‌باشد.

موارد اطّراد و شيوع زائد واقع شدن كان‌

شارح گويد:

زائد واقع شدن « كان » در مواردى چند مطّرد و شايع است و اينموارد عبارتند از:

الف: بين ما و فعل تعجّب نظير مثالى كه مصنّف در متن آورده: